Methoden voor relatietherapie

Hieronder bespreek ik methoden voor relatietherapie die je tegen kunt komen tijdens het zoeken naar hulp. Je leest waar deze methoden zich op richten en hoe ik mij daartoe verhoud.

Ik hoop dat dit overzicht je helpt om uit te zoeken wat voor soort hulp bij jou en jullie situatie past en ik hoop dat mijn reflecties je een beeld geven van hoe ik over therapie denk.

Je bent van harte welkom voor een kennismaking om verder met mij uit te zoeken of welke hulp bij je past.

hulp relaties

Methoden voor relatietherapie

Hieronder bespreek ik een aantal methoden die je tegen kunt komen als je op zoek bent naar hulp bij relatievraagstukken of relatieproblemen. Ik denk dat elk van deze aanpakken hun waarde heeft en daarom niet te beoordelen zijn op hun waarde, in zichzelf. Ik beschrijf mijn beeld van waar ze zich op richten, waar ze vanuit gaan en hoe ik mij verhoud tot deze aanpak. Door te lezen over hoe ik me verhoud tot deze aanpakken, krijg je misschien een beter beeld van mijn insteek. Als mijn insteek niet bij je past, kan je onderstaand overzicht gebruiken om uit te zoeken welke methode wel bij je past en te zoeken naar een praktijk die zich richt op die aanpak.

Uit de manier waarop ik de methoden hieronder bespreek kan je ook afleiden hoe ik mijzelf verhoud tot therapie in mijn praktijk. Ik wens dat dit je helpt om uit te zoeken of mijn hulp bij jou, jullie en je situatie past. Je bent van harte welkom voor een kennismaking om dit verder met mij uit te zoeken.

Deze methoden ontstaan omdat therapeuten zoeken naar methoden die zo goed mogelijk helpen én zo veel mogelijk mensen helpen. Zij ontwikkelen methoden die ze over kunnen dragen en zo voor zoveel mogelijk mensen beschikbaar kunnen maken. Sommige methoden worden onderzocht om zo hun effectiviteit of aannemelijkheid aan te tonen of te onderbouwen. Een aantal methoden wordt wetenschappelijk onderbouwd, andere methoden worden populair doordat ze verspreiden omdat ze therapeuten en cliënten aanspreken.

Mijn beeld van deze technieken is niet compleet; ik ben in geen van deze technieken formeel of erkend beoefenaar. Ik baseer me voor onderstaand overzicht op studie, gesprekken met collega’s en inzicht uit mijn eigen praktijk. Als je hieronder dingen leest waarvan je twijfelt of ze de methode goed beschrijven (als collega of geïnteresseerde), vind ik het fijn als je contact met me opneemt. Mijn beeld is beperkt en ik leer graag bij.

Waarom ik blij ben dat deze methoden bestaan

Ik ben blij dat men dit werk doet en dat deze methoden er zijn. Met name omdat ik het fijn vind dat mensen werken aan zo veel mogelijk mensen kunnen helpen. Door het diverse aanbod kan iedereen hulp zoeken die het beste bij zijn of haar situatie past. Ik denk dat alle therapievormen bijdragen aan heilzaam leven, maar het hangt van ons eigen leven en relatie af wat voor ons het beste werkt. Door het brede aanbod, kan je hier nauwkeurig kiezen.

Ik ben ook dankbaar voor de diversiteit, omdat ik denk dat het voor hulpzoekenden kan helpen om hulp aan te nemen als ze aan kunnen haken bij een methode en daar de moed of het vertrouwen mee winnen om hulp te vragen. Hulp zoeken, net als hulp vragen, is vaak niet makkelijk en als methoden erbij helpen om hulp aan te kunnen nemen, vind ik dat heel waardevol.

Daarnaast ben ik dankbaar voor al het werk dat anderen hebben gedaan omdat ik kan leven van, en putten uit, hun ervaringen en bevindingen. Ik sta met mijn praktijk op de schouders van het werk van vele anderen.

Vertrouwen in elkaar, in plaats van in methoden

In mijn praktijk, en dus ook op mijn website, draag ik geen van tevoren gekozen aanpak uit. Ik doe dat niet omdat ik graag wil dat we vertrouwen bouwen op basis van mijn houding rond relatie-thema’s en onze interacties aan de telefoon, tijdens onze kennismaking en onze intake. Ik zie in dat ik daarmee mijn hulp minder toegankelijk maak voor mensen die van tevoren vertrouwen in een methode willen hebben. Ik ben blij dat er voor hen praktijken zijn die wel op basis van bekende methoden werken.

Ik werk liever met deze iets hogere drempel omdat ik verwacht meer voor je te kunnen doen als we vertrouwen hebben op basis van onze interacties dan op basis van een therapiemethode. Ik ben op die manier vrij om hulp te geven in iedere vorm die past en jullie zijn vrij om niet van tevoren mentaal te hoeven investeren in een bepaalde aanpak. Ik hoef niet een methode passend te maken of verdedigen en jullie hoeven je niet te verhouden tot wat je zelf weet van een aanpak. In plaats daarvan hoeven jullie alleen te kijken naar hoe werken met mij voelt.

Emotionally Focused Therapy (EFT)

Ontwikkeld door Sue Johnson rond hechtingstheorie, met experiëntieel (in het hier en nu en bij je huidige ervaringen) en systemische (interpersoonlijk) perspectief.
Lettend op emoties, hechting en veiligheid probeert deze aanpak interactiepatronen te doorbreken. EFT is een integratieve methode: gaat over verbinding en eenwording. EFT is empirisch onderzocht en beschrijft een standaardmethode als aanpak. De methode bevat redelijk veel oefeningen en huiswerkopdrachten. EFT is als methode niet beschermd, maar therapeuten die het toepassen worden wel geaccrediteerd en geregistreerd.

Ik denk dat emoties een belangrijke rol spelen in hoe we onze relaties beleven, hoe we anderen beleven en ook hoe we ons gedragen. Ik focus zelf niet vaak uitgesproken op hechtingstheorie omdat ik bang ben dat we via die categorieën al snel voorbij gaan aan onze huidige beleving. Beleving is veel breder dan emoties; dat bevat ook gevoelens, voorkeuren, belangen, gedachten en beelden. Ik zie dat hechtingstheorie veel mensen een gevoel van duiding geeft, waar ik dankbaar voor ben, maar ik ga liever nóg een stapje verder terug naar het persoonlijke – naar onze beleving. Daarnaast geloof ik dat we niet hoeven streven naar het niet hebben van moeilijke gevoelens: die zijn onderdeel van ons bestaan, wat we ook doen. Voor de een werken de ‘doenerige’ werkvormen van deze methode erg goed, voor de ander werpen zij drempels op om hulp aan te nemen. Ik werk bijna alleen met werkvormen die dicht bij het dagelijks leven liggen, dicht bij onze gedachten, dicht bij ‘gewoon’ gesprek en die gaan over wat je zelf meemaakt met elkaar en hoe je dat meemaakt.

Integrative Behavioral Couples Therapy (IBCT)

Gebaseerd op cognitieve gedragstherapie voor gevoeligheden en acceptatie van persoonlijke verschillen. Heeft aandacht voor externe omstandigheden, maar legt de nadruk op gedrag. Vaste methode met vaste opbouw. Oorspronkelijk gestart door Robert Weiss en Richard Stuart. Onderzoek begon in 60-er jaren. Integratief: gaat over het verweven en omarmen van verschillen en versterken van verbinding. Deze methode gebruikt onder andere Acceptance Commitment Therapy (ACT) om minder te vechten tegen lastige ervaringen of omstandigheden. Gebruikt veel oefeningen, werkvormen, rollenspellen en huiswerkopdrachten.

Ik denk dat we via gedrag veel van onze beleving kunnen veranderen. De kracht van gedragstherapie is daarom groot. Maar vaak willen we ook inzicht in hoe dingen werken en dit inzicht is, naast gedrag, óók een prachtige ingang naar ruimte voor verandering. Door de vaste opbouw van deze therapievorm kan je van tevoren een idee vormen van hoe therapie gaat werken en er uit gaat zien. Veel mensen die mij om hulp vragen, zijn benieuwd naar hoe therapie er uit gaat zien. Deze bekende en heldere aanpak geeft daar van tevoren een goed beeld van.

In mijn praktijk kijken we naar gedrag, maar proberen we dat niet actief te veranderen. We oefenen weinig met het aanleren van nieuwe gedragingen, maar ons gedrag verandert wel. We proberen in plaats daarvan ruimte te maken, via bijvoorbeeld inzicht, voor hoe we ons eigenlijk zouden willen gedragen. Bij een sterke verbinding, ervaren we vaak gemak en ruimte in onze relaties. Andersom voelen we in ruimte de verbinding met anderen vaak beter.

Psychoanalytische relatietherapie

Psychoanalyse richt zich op het zoeken naar, en werken met, (jeugd)ervaringen en (onbewuste) patronen die daaruit voortvloeien. De therapeut stelt vragen en onderzoekt zo samen met de cliënt hoe hun gedragspatronen in het verleden tot stand kwamen. De grond voor gedragingen die nu de relatie verstoren wordt tijdens therapie verwerkt door het verleden in een veilige setting te herbeleven. Wanneer onverwerkte dingen verwerkt raken, kan ons gedrag veranderen en daarmee ook de patronen in de relatie. Het analytische wijst naar de analyse van oorzaken uit het verleden.

Ik zoek in mijn praktijk niet graag in het verleden naar oorzaken en werk liever aan inzicht in hoe onze beleving en gedrag nu werken. Ik denk dat dingen begrijpen heel waardevol is, maar doe dat liever door te kijken naar het systeem als geheel ‘nu’ en onze beleving ‘nu’. Er is zoveel dat we ons niet goed, niet volledig of niet nauwkeurig herinneren, dat ik het zoeken in dat verleden zie als een inspannende en risicovolle route naar inzicht. Ik denk dat alles wat we meemaken ons vormt, en dat we heel veel meer meemaken dan we bewust meekrijgen, laat staan dat we het ons kunnen herinneren. Als we ons inzicht bouwen op onjuiste herinneringen, vertekent dat juist ons beeld verder en komen we niet bij ruimte en helderheid terecht.

Ik vertrouw erop dat alles wat we mee hebben gemaakt tot uitdrukking komt in onze huidige beleving en ons huidige gedrag en dat we met onze huidige beleving kunnen werken, zonder de oorzaken hiervan te kennen.

Dit alles wil niet zeggen dat we geen aandacht hebben voor lastige belevingen uit het verleden. We kunnen sterk blijven hangen aan herinneringen van lastige situaties en belevingen en zij kunnen ons gevoel en gedrag verstoren en zo de relatie beïnvloeden. Het kan waardevol zijn om die te bespreken en verwerken. We behandelen die dan als een herbeleving of herinnering in het heden die verstoort, en niet als een oorzaak voor de huidige situatie. We kijken hoe het herinneren ons beïnvloedt en zoeken uit wat we daar in ons huidige leven mee kunnen.

Cognitive-Behavioral Couple Therapy (CBCT)

Ontwikkeld door Donald H. Baucom. CBCT is gericht op de relatie tussen gevoel, gedachten en gedrag, net als Cognitieve Gedragstherapie. Vanuit de gedachte dat je gevoel beïnvloed wordt door je gedrag, je gedachten door je gevoel en je gedrag door je gedachten. Door te onderzoeken wat je denkt en voelt in verschillende situaties of bij wat je doet, kan je zicht krijgen op welke gedachten of handelingen je niet dienen in je relatie. Je kunt via andere gedragingen proberen gevoel en gedachten te beïnvloeden. Zeer praktisch, met praktische werkvormen en aandacht voor introspectie. Je gaat bij deze methode ook zelf op onderzoek uit.

De combinatie van het cognitieve- en gedragsgerichte van deze therapie heeft een sterk effect op onze beleving. Ik vind deze therapievorm krachtig en toepasbaar. Introspectie speelt bij mij in de praktijk vaak een grote rol: als je weet wat je meemaakt en hoe dingen zich anders presenteren door de vertekening van onze angsten, boosheden en gevoelens, krijg je vaak helder te zien wat er speelt en of je zou doen wat je doet, ook als je het wat breder ziet. Ik maak in mijn praktijk zelf geen onderscheid tussen productieve en niet-productieve gedachten. Ik probeer samen met je in beeld te krijgen hoe dingen samenhangen en je beweegt dan ‘als vanzelf’ toe naar wat heilzaam is voor jou en de ander. In mijn therapie werken we alleen met het bewust veranderen van gedrag als tijdelijk experiment om inzicht te krijgen in hoe dingen werken. Dat inzicht kan gevoelsmatig zijn, maar ook cognitief. Ik denk dat het langdurig actief gedrag aanpassen zelden vol te houden is. Het zou me niet verbazen dat veel cognitieve gedragstherapeuten deze overtuiging met mij delen overigens.

Rational Emotive Behavior Therapy (REBT)

Richt zich op cognitie en gedrag. Werkt met het onderzoeken van overtuigingen die je niet dienen; in deze methode worden die ‘irrationeel’ genoemd. Je onderzoekt je gedachten die je krijgt bij een gebeurtenis via de lens van je overtuigingen, met als doel deze gedachten te vervangen met gedachten die je dienen en die tot productief gedrag leiden. Deze aanpak heeft minder oefeningen en werkvormen dan de methoden hierboven, en maakt in plaats daarvan meer gebruik van dialoog en introspectie.

Onze overtuigingen ontwikkelen we door waar we ons goed bij voelen en vervolgens bepalen die overtuigingen evengoed weer hoe we ons voelen bij wat we beleven. Ik denk daarom dat emotieve gedragstherapie een krachtige manier is om aan gevoel en gedrag te werken door onze overtuigingen te onderzoeken. Ik gebruik in mijn praktijk vaak nog meer specifieke ‘lagen’ van beleving zoals voorkeuren en redenen of argumenten. Door via deze lagen naar onze belevingen te kijken, krijgen we vaak beter inzicht in wat er in ons speelt en hoe dat werkt.

Gottman methode

Ontwikkeld door John en Julie Gottman. Zeer sterk onderbouwd met onderzoek gericht op het beheersen van conflict door te werken aan gedeelde zingeving en betekenis, respect, vertrouwen en communicatievaardigheden. Gericht op gedragsverandering.

Ik vind het indrukwekkend hoeveel onderzoek er achter deze aanpak zit en hoeveel onderzoek er door de Gottmans gedaan is. Het lijkt me dat dat voor veel mensen de drempel verlaagt om hulp via deze aanpak aan te nemen. Ik ken de methode niet uit directe ervaringen, maar zie wel terug in mijn praktijk dat het delen van waarden en het bouwen van vertrouwen vaak de druk op conflicten verlaagt. Daardoor hoeven we vaak al niet meer te werken aan het aanleren van nieuw gedrag; het gedrag verandert al door hoe we betrokken raken in elkaars belevingswereld. Ik verwacht dat werken met deze methode voor veel mensen natuurlijk voelt.

Gestalt Therapie

Richt zich op hoe we contact maken, contact vermijden of contact verbreken. Geeft inzicht in eigen gedrag en wil via dit inzicht de keuzeruimte geven je anders te gedragen. Hoe je dingen doet staat meer centraal dan waar het over gaat of waarom je dingen doet. Hoe de therapeut in contact treedt met de cliënten werkt als voorbeeld voor de cliënten en is van grote invloed. De therapeut is niet op afstand aanwezig, maar juist betrokken met ervaringen, reacties en ervaring. Kent redelijk wat werkvormen en daar wordt actief mee geëxperimenteerd.

Ik ben niet sterk thuis in de methoden en werkvormen van Gestalt therapie. Als ik over hun insteek lees, zie ik daar iets terug dat in mijn praktijk een grote rol speelt: de manier van in contact treden en de subjectieve aanwezigheid van mij als therapeut. Ik ben in mijn praktijk zelden ‘op afstand’ aanwezig, maar betrokken. Ik deel mijn gedachten, mijn associaties, mijn beleving en gevoel. Wat ik niet deel, en vaak ook niet heb, is mijn oordeel over jullie situatie of gedrag, dat staat in mijn praktijk zelden centraal. In plaats daarvan beoordelen jullie zelf wat jullie wel en niet ok vinden, ik help daarbij met onderzoek, inzicht en overzicht. Ik stel me voor dat deze therapie sterk kan passen bij wat mensen bedenken als hun idee van therapie (persoonlijke gesprekken tussen therapeut en cliënt). Voor sommigen is dat aantrekkelijk, voor anderen een drempel.

Systemische therapie

Het gezin, of de relatie, wordt hierbij gezien als één systeem met de leden en hun relatie(s) als onderdeel daarvan. Je bent onderdeel van een systeem via bijvoorbeeld biologische, wettelijke, affectieve, geografische en historische banden. Problemen ontstaan tussen personen in die banden. Heeft een systeem-lid een probleem, dan heeft het systeem een probleem. Het hele systeem staat centraal. Leunt op psychotherapie en systeemtherapie. Niet eenvoudig om als een vaste methode te onderscheiden, vele relatietherapievormen zijn systemisch of hebben systemische componenten.

Ik zie grote waarde in kijken naar de effecten van je omgeving op jezelf en in kijken naar de effecten van jezelf op jezelf. Systeemtherapie doet dat. Ik denk dat het laat zien dat wat in je leeft, ook een verschijning kan hebben in je omgeving en dat wat leeft in je omgeving een verschijning kan geven in jezelf. Doordat je breder kijkt, en van meerdere kanten, heb je een grotere kans op een ruimer en completer beeld. Systemische therapie heeft veel verschillende uitwerkingen, maar het algemene gedachtegoed sluit sterk aan bij hoe ik de werkelijkheid beleef: als één geheel. Ik weet niet zeker of ik echt een systemische aanpak heb, omdat ik niet zeker weet wat daar de vereisten voor zijn. Je zou andersom ook kunnen zeggen dat alle relatietherapie een vorm van systemisch werken is, omdat het kijkt naar meerdere mensen en de invloed op elkaar, via de relatie. Als deze manier van kijken je aanstaat, kan je kijken naar (familie)opstellingen. Deze therapievorm is bekend, populair en breed beschikbaar.

Imago Relationship Therapy (IRT)

Door te kijken naar het ideaalbeeld (imago) dat we onbewust ontwikkelden van ideale liefde, probeert deze therapievorm conflict te maken tot een gelegenheid voor ontwikkeling. IRT is ontwikkeld door Harville Hendrix en Helen LaKelly Hunt en past een gestructureerde dialoogtechniek toe in drie stappen: spiegelen, valideren en inleven/meeleven. Gericht op het bewustzijn van het individuele aspect van relaties. Het geeft, via een communicatietechniek, invulling aan onze wens om gehoord en begrepen te worden en tegelijk aan onze behoefte om te horen en te begrijpen. Naast het relationele, richt deze methode zich op persoonlijke groei.

In mijn praktijk leun ik vaak op het idee dat verbinding bestaat uit alles waarvan we van de ander weten dat ze het van ons kennen. Zeker bij conflict is er veel verbinding te vinden omdat er veel te weten te komen is over de belevingswereld van de ander. Bij conflict is duidelijk dat die beleving afwijkt van de onze, dat is namelijk vaak de grond voor conflict. Dit idee van verbinding sluit sterk aan bij waar de communicatiemethode hierboven zich op richt. De methode stelt zich in op eigen maken van een gestructureerde dialoogtechniek, ook al voelt zo een techniek in eerste instantie vaak niet natuurlijk.

Ik gebruik wel gespreksvormen tijdens therapie die het makkelijker maken om onze belevingswereld te delen of die van de ander te verkennen, maar leer die technieken zelden aan als methode om in te zetten tijdens de relatie. Ik geloof dat we vrijwel onbegrensd zijn in ons vermogen om onszelf en de ander te leren kennen, dat we hiervoor geen vaardigheden hoeven aan te leren, maar in plaats daarvan op zoek kunnen naar de ruimte waarin onze reeds aanwezige vermogens tot uitdrukking komen. In plaats van vermogens aanleren, maken we ruimte voor wat we eigenlijk al vanuit onszelf kunnen.

In therapie zoeken we daarvoor naar die ruimte, leren we herkennen wanneer die ruimte onder druk staat en hoe we onze aandacht kunnen verleggen naar het meemaken van onze belevingen en het leren kennen van belevingen van de ander, in plaats van op te gaan in onze belevingen onder druk. Harville en Helen benoemen voor hen datzelfde prachtig: ‘we gaan over van het kijken naar de verschijningsvormen, naar deelnemen aan de innerlijke (en emotionele) wereld van de ander, zonder onze eigen beleving daarbij op te geven’.

Maak kennis of stel je vraag

Wil je inzicht in hoe dingen in elkaar zitten? Wil je hulp? Stel een vraag of boek een gratis kennismaking en zoek uit of mijn aanpak bij je past.

Ook zonder duidelijke vraag

Voor alle relatievormen

Krijg meer inzicht

Samen of alleen

Bel met je vraag naar 06 14 89 45 99 of laat je gegevens achter, dan neem ik contact met je op.

Contactformulier