Verwerkingsvermogen en draagkracht
We kunnen verwerkingsvermogen ontwikkelen en verliezen. We ontwikkelen het als we ruimte en comfort ervaren en we verliezen het bij druk. Verwerkingsvermogen stelt je in staat om wat je ervaart of meemaakt zó om te zetten dat je de gevolgen ervan kunt dragen. Wanneer je toegang hebt tot veel verwerkingsvermogen, voel je ruimte en heb je ruimte voor anderen. Met die ruimte kan je zelf dragen wat je meemaakt zonder aanspraak te doen op de draagkracht van anderen en kan je er ook anderen mee helpen dragen. Draagkracht is je vermogen om te verwerken wat je meemaakt of hulp te bieden, zonder dat dit iets van een ander vraagt en zonder over je grenzen te gaan. Ik denk dat de waarde van een ruime relatie is dat je iets voor de ander kan zijn wat de ander wel zelf zou kunnen dragen, maar nu niet alleen hoeft te doen. Zo kan je bijvoorbeeld luisteren, steunen of helpen en is de ander vrij om dat aan te nemen of niet. Verwerkingsvermogen en dus draagkracht geven je de ruimte om in verbinding te staan met de mensen om je heen, door er voor hen te zijn en door bij hen te zijn zonder dat zij daar moeite voor hoeven te doen.
Vertrouwen in relaties
Als we vertrouwen voelen in onze relatie, voelen we ons op ons gemak en veilig. Wat is vertrouwen en hoe werk je aan vertrouwen?
Druk en comfort via voorkeuren en grenzen
Als je ruimte hebt en zo kunt verwerken wat je meemaakt, heb je ruimte voor wat je meemaakt, voel je je ontspannen en kan je de mensen om je heen steunen vanuit draagkracht. In relatie tot onszelf kan die ruimte voelen als verbinding, een ‘kennen’ van onszelf en de ander dat rust geeft en veilig voelt. We reageren op druk door ons groot of klein te maken, en proberen druk zo weg te nemen. Maar die reacties kosten ons ook energie en geven zo hun eigen druk. Als we leren zien wanneer we druk ervaren, leren kennen hoe we op druk reageren en beter worden in ons comfort en dus draagkracht te behouden, kunnen we in ruimte met onszelf en anderen leven.
Druk en voorkeuren
Als iets anders gaat dan we willen, of niet uitpakt zoals we willen, ervaren we dat als oncomfortabel; we ervaren dan spanning, stress of hebben moeilijke gevoelens. We hebben voorkeur voor de dingen die we willen. Wat gaat zoals we willen, past bij onze voorkeuren en geeft comfort. Voorkeuren veranderen over tijd en naar omstandigheden. Sommige voorkeuren lijken vast te staan, doordat je ze lang hebt en andere voorkeuren duren maar kort of merk je zelfs bijna niet op. Ik denk dat we onze voorkeuren (en afkeer) kunnen ontdekken door veranderingen in ons comfort waar te nemen. Dat wat tegen onze voorkeuren ingaat vinden we onprettig, maar voorkomt niet geheel dat we met de beleving van anderen bezig kunnen zijn; we verliezen niet geheel de verbinding met de ander. Dat wat over onze grenzen gaat, voorkomt wél dat we ons nog met de ander bezig houden.
Druk en grenzen
Wat meer vraagt om te verwerken dan onze draagkracht toestaat, gaat de grenzen van onze draagkracht over. Wat over onze grenzen heen gaat is op dat moment zo zwaar om te verwerken dat we niet meer bezig (kunnen) zijn met de beleving van anderen. Onze draagkracht verschilt per moment en daardoor verandert ook wat over onze grenzen gaat en wat niet.
Ik denk dat je kunt herkennen dat iets over je grenzen gaat doordat je op dat moment je vermogen tot inleving of empathie in de ander volledig verliest. Denk bijvoorbeeld aan wanneer iemand dreigend met een mes op je af komt: in die situatie houd je je niet bezig met het motief van de ander, en ook niet met zijn of haar gevoel, maar doe je wat je moet doen voor veiligheid van lijf en leden. Maar je kunt ook je vermogen tot inleven verliezen bij iets dat emotioneel of mentaal over je grenzen gaat: Iemand doet of zegt iets dat je zo raakt, zo erg vindt of dat je zo boos maakt, dat je eigen geest volledig gevuld wordt met jouw belang en beleving, zonder dat daarbij ruimte overblijft om je te verbinden met de beleving of belangen van de ander.
Discomfort door druk
Wanneer iets tegen onze voorkeur in gaat, geeft dat druk op ons gemoed en verlaagt dat ons comfort. Als dat comfort zo klein wordt dat het voorkomt dat je je in anderen kunt inleven en met hen verbinden, gaat het over je grens. Niet alles dat tegen je voorkeuren ingaat, gaat over je grens. Maar beide geven wel druk en verlagen zo je comfort. De ‘ruimte’ tussen je voorkeuren en belangen, noem ik je comfort-ruimte.
Als je comfort-ruimte onder druk staat, zet deze druk ons ertoe aan om ervoor te zorgen dat we ons weer fijner voelen gaan voelen en om te verwerken wat we nu beleven. Druk kan zich op vele manieren uiten, waaronder: stress, fysieke spanning, boosheid, irritatie, afstand nemen, voor je belangen opkomen, proberen aan te passen en zelfs vluchten of vechten. Als je meer druk en minder comfort ervaart, kan je meestal minder verwerken en gaan dingen makkelijker over je grenzen heen.
Grenzen en voorkeuren zijn veranderlijk
Hoe meer van je voorkeuren vervuld zijn, hoe meer je binnen je draagkracht blijft en hoe meer je dus tegen je voorkeuren in op kunt vangen vóór het over je grenzen gaat. Daardoor beleef je je grenzen als veranderlijk. Hoe minder van je voorkeuren vervuld zijn, hoe minder je kunt hebben. Hoe sterk iets binnenkomt als onprettig en prettig staat in relatie tot je comfort-ruimte. Heb je bijvoorbeeld een moeilijke dag, dan kan je weinig rottigs hebben, maar is een kleine verbetering al een hele opluchting. Heb je een geweldige dag, dan kan je flink wat tegenslag opvangen en merk je weinig van kleine verbeteringen. Hierdoor beleef je de zwaarte van je voorkeuren als veranderlijk
We proberen via afspraken onze belangen te behartigen zodat we in de toekomst minder draagkracht nodig hebben. Als je meer wilt weten over hoe voorkeuren en belangen werken, kijk dan eens hier.
Klein of groot maken onder druk
Wat tegen je voorkeuren of grenzen in gaat, geeft druk. In jezelf kan je daar in twee richtingen op (neigen te) reageren. Geen van deze reacties zijn in zichzelf goed, slecht, wenselijk of onwenselijk – ze beschrijven slechts bewegingsrichtingen die elk hun eigen voor en nadelen hebben:
Je klein maken
Jezelf ‘klein’ en minder raakbaar maken, waardoor je je veiliger voelt. Je verhoogt dan je interne druk (zoals je een ballon in elkaar duwt), maar doet dat met de overtuiging dat het je zal beschermen. Je comfort-ruimte neemt af omdat je de afstand tussen je comfort en grenzen in elkaar drukt.
Voorbeelden hiervan zijn: Je eigen belang omdenken, aanpassen, accommoderen, slecht over jezelf gaan denken (terwijl je misschien eigenlijk iets anders zou willen doen, vandaar de druk).
Een andere manier om je klein te maken, in de ogen van de ander tenminste, is je afstand tot de ander vergroten, terwijl de ander daar niet om vraagt. Je voelt je daardoor minder raakbaar en dus veiliger. Door de afstand is het moeilijker om je met de ander te verbinden en voor de ander om zich met jou te verbinden.
Voorbeelden hiervan zijn: stil worden, fysiek klein maken of zachter gaan praten.
Je groot maken
Jezelf ‘groot’ maken, druk op je omgeving zetten en invloed uitoefenen. Daarmee sta je je interne druk toe om je omvang toe te laten nemen (zoals wanneer je een ballon opblaast). Je verlaagt je interne druk door die te ventileren, maar verhoogt daarmee wel de druk op je omgeving, waardoor het moeilijker is voor anderen om in jouw buurt te blijven of om verbonden met je te blijven.
Voorbeelden hiervan zijn: meer geluid gaan maken, fysiek groot maken, om aanpassing vragen, je eigen belang centraal stellen of harder gaan praten.
Jezelf ogenschijnlijk groter maken door de afstand tussen jou en de ander te verkleinen. Als de ander daar niet ontvankelijk voor is, ervaart de ander druk bij je toenemende nabijheid.
Voorbeelden hiervan zijn: Vragen stellen om je eigen punt te maken, voor iemands neus gaan staan, de ander irriteren.
Leren omgaan met druk
Als je wilt leren omgaan met druk zodat je ruimte houdt voor jezelf en anderen en draagkracht kunt leveren, kan kan je hier het beste de manier waarop je druk herkent en met druk omgaat onderzoeken. Hieronder lees je vier manieren waarop je dat kunt doen.
We leren elkaar kennen door te praten over wat we meemaken, door te luisteren naar wat de ander meemaakt en door goed naar elkaar te kijken. Dat wat we van elkaar weten geeft verbinding. Tenminste, als we van elkaar weten dat we elkaar goed begrijpen.
Goed worden in het herkennen van druk
Druk toont zich in verschillende en veranderende vormen aan ons. Als onze interne druk toeneemt, gaan we zwart-wit denken, dingen meer geloven en zien we de signalen van druk vaak niet meer als signaal. We gaan, al dan niet in de geest, dingen denken over anderen, oordelen, nadenken over wat waar is, schuld zoeken, plannen maken om dingen op te lossen, invullen, aannames doen, verdedigen, rechtzetten en verwachten. Door aandacht te houden voor deze signalen en ze te zien als signaal, in plaats van op zichzelf ‘waar’, kan je leren kennen hoe je belevingswereld eruit ziet wanneer de druk toeneemt. Een goede vraag die je jezelf hierbij kunt stellen is niet alleen ‘waarom zie, denk of doe ik dit?’, maar ook ‘waarom zie, denk of doe ik dit nu en niet een half uur eerder of later?’. Vooral met die laatste vraag doorbreek je de ogenschijnlijke ‘waarheid’ van je gedachte door hem in het perspectief van het moment te plaatsen.
Hoe nauwkeuriger en sneller je dat kunt, hoe vroeger in het proces van oplopende druk je in kunt grijpen. Het opvangen van lage druk kost doorgaans minder moeite dan van hoge druk, ook omdat je bij lage druk genuanceerder en gedetailleerder waarneemt dan bij hoge druk. Het trainen van herkenning en waarnemingsvermogen kan je daarom een hoop inspanning besparen en houdt je verwerkingsvermogen, draagkracht en comfort in stand.
Een voorbeeld
Niet goed meer na kunnen denken als je probeert je dag te plannen; blokkeren of overlopen. Of je ineens boos voelen of ineens boos gaan gedragen.
Een voorbeeld
Gaan nadenken over of je wel iets lekkers in huis hebt voor vanavond, terwijl je nog lang niet boodschappen gaat doen, zoekende naar comfort voor iets dat je nu meemaakt.
Je voorkeuren goed kennen en uiten
Als je je voorkeuren goed kent, of beter nog: herkent in het moment zelf, én deze rustig en duidelijk kunt communiceren, krijgt je omgeving de kans om jouw voorkeuren af te wegen of er aan bij te dragen. Je kunt hierbij afgaan op voorkeuren en ervaringen uit het verleden. Omdat onze voorkeuren over tijd en onder omstandigheden veranderen, kan je echter nog beter goed worden in het herkennen van je voorkeuren in het moment zelf. Het snel en nauwkeurig waarnemen van toenemende druk helpt daar enorm bij. Als we onze voorkeuren al zien wanneer ze mild en klein zijn, kunnen we ze vaak ook makkelijker uitspreken, makkelijker om iets vragen en woorden kiezen die voor anderen makkelijker zijn om te horen. Ons handelen rond onze voorkeuren geeft anderen dan vaak minder druk dan wanneer we wachten tot de druk in ons oploopt voor we iets doen. Dit alles geldt evengoed voor grenzen.
Je kunt handelen naar je voorkeuren door ze onvervuld te laten, een verzoek te doen, zelf vervulling te regelen of afspraken te maken met anderen.
Een andere manier om je voorkeuren met minder druk te uiten, en zo makkelijker te ontvangen te maken, is het leren gebruiken van woorden die over jou gaan, over jouw beleving en niet over de ander of feitelijk klinken.
Een voorbeeld
Je ziet dat je overleg uit de weg gaat, of informatie achter wege laat om er voor te zorgen dat dingen op een bepaalde manier lopen. Bijvoorbeeld niet melden dat je verwacht later thuis te komen dan afgesproken, als je ziet dat je je afspraak niet meer na gaat komen. Impliciet hoop je dan dat het toch nog goed uitpakt, maar laat je dat aan de ander over.
Een voorbeeld
Je bent in gesprek om samen iets in de planning af te stemmen en merkt dat je met name vanuit één perspectief begint te redeneren, bijvoorbeeld door de nadelen van een scenario voor de ander te noemen, zonder de voordelen voor jezelf te noemen. Of: je merkt bij jezelf op dat je met name nadelen van de voorstellen van de ander opmerkt, zolang die niet jouw voorstel zijn.
Je grenzen onderzoeken voor basis-ruimte
Wanneer iets over je grenzen gaat, verlies je je vermogen om je in te leven in de belangen van een ander en dus om deze mee te wegen. Beide maken het onmogelijk om in verbinding te blijven met de ander, daardoor is grensoverschrijding en grenzen handhaven kostbaar. Begrijpelijk ook: je grenzen verdedig je immers met hand en tand.
Als je regelmatig onderzoekt of de grenzen die je denkt te kennen ook echt nog je grenzen zijn, voorkom je dat je onnodig grenzen handhaaft. Zo voorkom je dat je niet onnodig verbinding verliest met de mensen om je heen en dat je onnodige energie besteedt aan jezelf beschermen. Als het je lukt om valse grenzen op te ruimen, verhoog je als het ware je basis-comfort en -verwerkingsvermogen. Je voorkomt tegelijk ook dat je zelf de onprettige beleving van grensoverschrijding meemaakt doordat je denkt dat iets je grens over gaat, terwijl dat nu niet zo is.
Een voorbeeld van een vastgezette grens
Na pijn uit het verleden nu denkt te weten wat je gaat doen als iemand bij jou vreemd gaat. Als je een keer de pijn hebt ervaren van een partner die vreemd ging, dan kan je je voornemen om er hoe-dan-ook voor te zorgen dat je voor jezelf op kunt komen door te bedenken dat je nu al weet wat je dan gaat doen. Maar in werkelijkheid, hoe pijnlijk het ook is als iemand zijn of haar afspraken niet nakomt, weet je niet hoe de omstandigheden (zoals kinderen of een lange geschiedenis samen) tegen die tijd meewegen. Als je jezelf lang voorhoudt dat je weet wat je gaat doen, kan je tegen de tijd dat het gebeurt niet eens herkennen dat je er nu anders mee om zou willen gaan dan je je voor nam. Dat kan extra ‘kosten’ opleveren, bovenop de lastige ervaring van een vreemdgaande partner. Daarnaast kan het in de tussentijd zelfs je vermogen beperken om nog te luisteren, in te leven en mee te denken bij naasten die iets vergelijkbaars meemaken of doen.
Tijdelijk tegen je eerste neiging in bewegen
Onder druk probeer je van druk af te komen. Als je herkent dat je onder druk staat, kan je zien welke neiging er op komt om jezelf te beschermen. Die neigingen zijn het resultaat van een leven lang conditionering en zien er niet altijd uit als bescherming. Neigingen kunnen combineren en stapelen tot complexe gedragspatronen en zijn soms moeilijk waar te nemen. Wat daarnaast moeilijk waar te nemen is, zeker nadat je gewoontes een paar keer gewerkt lijken te hebben, is hoeveel energie het je kost om je beschermende neiging uit te voeren. Je kunt dan de baten van zelfbescherming niet goed meer opwegen tegen de kosten ervan. Zelfbescherming zet bijna altijd druk op jezelf en anderen.
Als je uitzoekt welke reacties je netto meer kosten dan opleveren, kan je je draagkracht in stand houden en de druk op anderen verlagen. De kunst is dit onderzoek of deze experimenten te doen binnen je draagkracht, zodat je de gevolgen en kosten ervan zelf kunt dragen. En de experimenten te doen ongeacht hun uitkomst: niet om er mee te ‘winnen’ maar om jezelf en je gewoontes te leren kennen. Soms pakken onze experimenten uit zoals we dachten, soms erger en soms beter. Hoe dan ook: áls er ruimte was die we eerder niet zagen, als er moeite te besparen viel, als het meevalt als we doen wat we niet gewend zijn, ontdekken we ruimte die we eerder niet in onze levens hadden en krijgen we daar toegang toe. Die ruimte stelt ons in staat met comfort en rust ons leven te leiden, er voor anderen te zijn, te verwerken wat we meemaken en te dragen voor anderen.
Je kunt dit uitzoeken door op één van de volgende manieren tegen je eerste neigingen in te gaan:
Comfort zoeken buiten de probleemcontext
In eerste instantie wil je graag het probleem oplossen door erop gefocust te blijven en binnen de probleemcontext aan de slag te gaan. Je kunt in plaats daarvan ook kijken wat er gebeurt als je buiten die context comfort zoekt en zo je verwerkingsvermogen en draagvermogen vergroot via comfort. Bijvoorbeeld door even iets anders te gaan doen, iets lekkers te eten of jezelf af te leiden. Vaak is het zoeken van comfort praktischer dan je denkt en is het te vinden in een ‘klein hoekje’. Als je comfort toeneemt, lijken dingen vaak al kleiner of minder zwaar dan eerder.
Actief iets tegenovergesteld te doen aan je eerste neiging
Als je wilt verdedigen, juist niet doen; Als je wilt corrigeren, juist zo laten; Als je wilt gaan praten, juist luisteren; Als je probeert iets voor je te houden, juist delen, Als je vragen wilt gaan stellen, juist gaan vertellen. En ook: Als je groot wilt maken, dit laten; Als je je klein wilt maken, dit laten; Als je je terug wilt trekken, toenadering zoeken, en andersom. En ook: als je iets wilt gaan kopen, het juist laten; als je iets niet van jezelf mag kopen, juist kopen; als je vroeg naar bed moet, eens wakker blijven; Als je je moet gedragen, eens doen wat niet mag; Als je geen hulp wilt, er om vragen; Als je iets niet lekker vindt, het eten en zo verder.
Maak kennis of stel je vraag
Wil je inzicht in hoe dingen in elkaar zitten? Wil je hulp? Stel een vraag of boek een gratis kennismaking en zoek uit of mijn aanpak bij je past.
Ook zonder duidelijke vraag
Voor alle relatievormen
Krijg meer inzicht
Samen of alleen
Bel met je vraag naar 06 14 89 45 99 of laat je gegevens achter, dan neem ik contact met je op.
Contactformulier
Contact
Hulp met relaties
06 14 89 45 99
mail@hulpmetrelaties.nl
Nieuwegracht 1
3512LB Utrecht
Kvk: 30244285
Contact
Hulp met relaties
06 14 89 45 99
mail@hulpmetrelaties.nl
Nieuwegracht 1
3512LB Utrecht
Kvk: 30244285